Με το να σφυρίζεις στο σκοτάδι δεν γίνεται φως

Απόσπασμα από το βιβλίο του Έριχ Φρομ “Ο φόβος μπροστά στην Ελευθερία”
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ανθρώπου είναι ότι δεν κάθεται να σκεφτεί αν οι σκοποί που επιδιώκει είναι κάτι που επιθυμεί ο ίδιος.
Στο σχολείο θέλει να πάρει καλούς βαθμούς ,σαν μεγάλος θέλει να επιτύχει όσο γίνεται περισσότερο ,να κερδίσει χρήματα, να αποκτήσει κύρος, να αγοράσει καλύτερο αυτοκίνητο, να κάνει ταξίδια κ.λ.π.
Όταν όμως μέσα σε αυτήν την εντατική δραστηριότητα σταματήσει για να σκεφτεί στο μυαλό του μπορεί να γεννηθεί το εξής ερώτημα : << Άν πετύχω αυτή την νέα δουλειά, αν αγοράσω αυτό το καλύτερο αυτοκίνητο, αν κάνω αυτό το ταξίδι – τι βγαίνει ; Προς τι όλα αυτά ; Εγώ είμαι πραγματικά εκείνος που επιθυμεί όλα αυτά ; Δεν επιδιώκω κάποιο σκοπό, που υποτίθεται πως θα με κάμει ευτυχή, που όμως μου ξεφεύγει μόλις φτάνω στην επιτυχία του ; >> Τα ερωτήματα αυτά, όταν εγείρονται, δημιουργούν φόβο, γιατί θέτουν επί τάπητος την ίδια την βάση πάνω στην οποία στηρίζεται όλη η δραστηριότητα του ανθρώπου, η γνώση του για το τι επιθυμεί.Οι άνθρωποι τείνουν για τον λόγο αυτό να απαλλαγούν όσο συντομότερα γίνεται από αυτές τις ενοχλητικές σκέψεις.Αισθάνονται να τους ενοχλούν αυτά τα ερωτήματα γιατί έχουν κουραστεί ή νιώθουν αποθάρρυνση – και συνεχίζουν να επιδιώκουν τους σκοπούς που πιστεύουν πως είναι δικοί τους.

Όλα αυτά όμως δίνουν μια αμυδρή απεικόνιση της αλήθειας – της αλήθειας πως ο σύγχρονος άνθρωπος ζει με την αυταπάτη πως ξέρει τι θέλει, ενώ πραγματικά θέλει αυτό που προσδοκούν οι άλλοι να θέλει.Για να το παραδεχτεί αυτό, πρέπει να καταλάβει πως το να ξέρει κανείς τι πραγματικά θέλει δεν είναι εύκολο, όπως νομίζει ο περισσότερος κόσμος ,αλλά  ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα που πρέπει να λύσει κάθε ανθρώπινο ον.
Το έργο αυτό προσπαθούμε επίμονα να το αποφύγουμε, αποδεχόμενοι έτοιμους σκοπούς σαν να ήταν δικοί μας.Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι πρόθυμος να αναλάβει μεγάλους κινδύνους όταν προσπαθεί να επιτύχει σκοπούς που υποτίθεται πως είναι «δικοί του».Αισθάνεται όμως μεγάλο φόβο όταν πρόκειται να αναλάβει τον κίνδυνο και την ευθύνη να καθορίσει ο ίδιος τις επιδιώξεις του.

Η ειδική δυσκολία στο να αναγνωρίσουμε μέχρι ποιο βαθμό οι επιθυμίες μας – καθως επίσης οι σκέψεις και τα αισθήματά μας – δεν είναι πραγματικά δικές μας αλλά μας επιβάλονται απέξω, συνδέεται στενά με το πρόβλημα της εξουσίας και της ελευθερίας.
Στην πορεία της σύγχρονης ιστορίας , η εξουσία της εκκλησίας παραχώρησε την θέση της στην εξουσία του κράτους, η εξουσία του κράτους στην εξουσία της συνείδησης και η τελευταία στην ανώνυμη εξουσία του κοινού αισθήματος και της κοινής γνώμης, που δρουν σαν όργανα κομφορμισμού.

Έχοντας απελευθερωθεί από τις παλαιότερες απροκάλυπτες μορφές εξουσίας δεν βλέπουμε πως έχουμε εμπλακεί στα δίχτυα ενός νέου είδους εξουσίας.Έχουμε μεταβληθεί σε αυτόματα, που ζουν με την ψευδαίσθηση πως είναι αυτεξούσια άτομα.Η ψευδαίσθηση αυτή δίνει στο άτομο την δυνατότητα να μην αποκτά συνείδηση της ανασφάλειάς του, αλλά αυτή είναι και η μόνη βοήθεια που μπορεί να παρέχει αυτή η ψευδαίσθηση.
Βασικά το εγώ του ατόμου έχει εξασθενίσει, σε τρόπο ώστε να νιώθει ανίσχυρο και χωρίς καθόλου σιγουριά.Ζει σε έναν κόσμο, όπου έχει χαθεί η αυθόρμητη συνάφεια, όπου ο καθένας και το κάθε τι έχουν γίνει απλώς μέσο και όπου το ίδιο το άτομο έχει γίνει μέρος μιας μηχανής που έφτιαξε με τα ίδια του τα χέρια.

Ο σύγχρονος άνθρωπος διψάει για ζωή.Αλλά αφού,όντας αυτόματο, δεν μπορεί να γευτεί την ζωή με την έννοια της αυθόρμητης δραστηριότητας, δέχεται σαν υποκατάστατο κάθε είδος διέγερσης και συγκίνησης : την συγκίνηση του ποτού, των σπορ, ζώντας τις συγκινήσεις των φανταστικών ηρώων της οθόνης. Ποια είναι λοιπόν η σημασία της ελευθερίας για τον σύγχρονο άνθρωπο ;

Συνεχίζεται. . .

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s